Διαταραχές της διάθεσης, κατάθλιψη, άγχος, κρίσεις πανικού, φοβίες


1. «Κάποτε, λοιπόν, σε μια υπόγεια κρύπτη ζούσαν μερικά ποντικάκια. Το καλοκαίρι όλα δούλευαν πυρετωδώς, μεταφέροντας προμήθειες για τον χειμώνα. Πήγαιναν κι έρχονταν ασταμάτητα στη φωλιά τους, εκτός από ένα, τον Φίλιππο, ο οποίος περιφερόταν άσκοπα τριγύρω ή ήταν αραγμένος σε περίοπτη θέση και παρατηρούσε τις κινήσεις των άλλων. “Τι κάνεις, Φίλιππε;” το ρωτούσαν. “Μαζεύω χρώματα”, απαντούσε. Περνούσαν οι μέρες και το ποντικάκι συνέχιζε το ίδιο βιολί. “Τι κάνεις, Φίλιππε;” το ρωτούσαν ξανά. “Μαζεύω αρώματα”, απαντούσε εκείνο. Ήρθε ο χειμώνας, μα εκείνη τη χρονιά έπεσε βαρύς. Οι προμήθειες τέλειωσαν και τα ποντικάκια γρήγορα βρέθηκαν σε απόγνωση, εκτός από τον Φίλιππο, που με τη χάρη του λόγου του άρχισε να τους μοιράζει χρώματα κι αρώματα. Με τις γλαφυρές περιγραφές του και μ’ όλες εκείνες τις εικόνες που μάζεψε όλο το καλοκαίρι, όσο τα υπόλοιπα ήταν προσηλωμένα στη συγκομιδή τροφής, διατήρησε ψηλά το ηθικό τους μέχρι που ήρθε η άνοιξη στη ζωή τους…»
    Σιώπησε για μια στιγμή ο θεραπευτής, κοιτάζοντας τον Ευγένιο στωικά στα μάτια.
    «Αν αποθηκεύεις ομορφιά μέσα σου, αυτό μπορεί να λειτουργήσει και σαν καύσιμη ύλη σε στιγμές έλλειψης».
    (Από βιβλίο: Ένα)

   2. «Οι δυσκολίες κάνουν τον άνθρωπο πιο δυνατό. Μέσα από κει βγαίνει και το πιο ειλικρινές χαμόγελο, γιατί τότε χαμογελάς στον εαυτό σου».
    «Κι όμως, γέροντα, σήμερα πολλοί άνθρωποι, χάνοντας τη δουλειά τους, έχασαν και το χαμόγελό τους…»
    «Να μη φοβάστε, παιδιά μου. Να μάθετε να παρατηρείτε, γιατί η κρίση είναι εκφοβισμός. Εσύ τουλάχιστον, Στέφανε, με τις αναζητήσεις σου για την ταινία, θα ξέρεις πολύ καλύτερα από μας ότι η κρίση είναι τεχνητή. Όταν χρωστάς, δεν έχεις δύναμη, σ’ την αφαιρούν. Φτάσαμε σ’ εποχές όπου η οικονομία ελέγχει την πολιτική κι όχι η πολιτική την οικονομία. Όχι ότι δε γινόταν και παλιά αυτό, αλλά τώρα είναι στρατηγική του συστήματος για να κάνουν όλους τους ανθρώπους οφειλέτες, δηλαδή δεσμώτες».
    «Τις προάλλες», πρόσθεσε ο Μανούσος, «μας έλεγε κάποιος ότι η λέξη “κρίση” στα κινέζικα ιδεογράμματα συμβολίζεται μ’ έναν συνδυασμό του κινδύνου και της ευκαιρίας».
     «Πεθαίνει κάτι σαθρό για ν’ αναγεννηθεί κάτι καινούριο», είπε συγκαταβατικά και ο καλόγερος.
    «Όταν όμως οι άνθρωποι, που είναι τρωτοί, απελπίζονται καθώς εναποθέτουν τις ελπίδες τους στον Θεό και δε βρίσκουν ανταπόκριση, τότε τι γίνεται, γέροντα;» ρώτησε ο Στέφανος.
    «Ας αξιοποιήσουμε την ισχύ που έχουμε στη ζωή μας να δημιουργούμε κι ας μην τα φορτώνουμε όλα στον Θεό. Γιατί τον Θεό τον έχουμε μέσα μας, ας μην τον ψάχνουμε αλλού. Απομακρύνοντας Αυτόν, ή όποια άλλη δύναμη δημιουργίας κατ’ άλλους, είναι σαν να διώκουμε τον εαυτό μας».
    «Μεγάλη μερίδα του κόσμου δυσπιστεί με όσα γίνονται. Κλονίστηκε η εμπιστοσύνη τους προς κάθε είδους αρχές και νόμους».
    «Η πίστη όμως είναι ικανή να κάνει θαύματα, και τα θαύματα γίνονται στις δύσκολες στιγμές». Έκανε μια μικρή παύση ο μοναχός ατενίζοντας το πέλαγος και συνέχισε: «Ο άνθρωπος πρέπει να συμφιλιωθεί πρώτα με τον εαυτό του και να ενεργήσει κατάλληλα. Όχι να κάθεται με σταυρωμένα χέρια».
    «Οι λαοί, γέροντα, όπως πάει η κατάσταση, καθόλου απίθανο να βγουν στους δρόμους από αγανάκτηση, και θα ’χουν όλο το δίκιο με το μέρος τους».
    «Οργή λαού, φωνή Θεού, λέει το ρητό. Ο κόσμος μοιάζει σαν τον Αρχάγγελο Μιχαήλ… Θυμάσαι την εικόνα του;»
    «Ναι, κρατά ρομφαία».
   «Με τη ρομφαία του σκίζει το πέπλο της ψευδαίσθησης και αποκαλύπτει την αλήθεια, πως όλοι είμαστε ένα. Κι όταν ο λαός γίνει ένα, αποκτά την πραγματική του υπόσταση και τη διεκδικεί βγαίνοντας στους δρόμους αν χρειαστεί. Εμένα δε θα με παραξένευε αυτό. Προς τα κει βαδίζουμε. Κάθε μέρα ακούω τη δυστυχία του κόσμου. Κι όλοι σχεδόν που έρχονται να με βρουν στο μοναστήρι, έρχονται για να μου καταθέσουν τον πόνο τους. Και η βασική αιτία που έφτασαν σ’ αυτό το σημείο είναι συνήθως ότι απομακρύνθηκαν από την αλήθεια».
    «Ποια είναι η αλήθεια για σένα;»
   «Όταν κατορθώσω να νιώσω κατανόηση, αγάπη και ευγνωμοσύνη γι’ αυτό που είμαι και για ό,τι υπάρχει γύρω μου... Ο καθένας αντιλαμβάνεται τη δική του αλήθεια, και του καθενός η αλήθεια είναι διαφορετική. Άλλη η δική μου, άλλη η δική σου κι άλλη του καπετάν-Μανούσου».
    «Εγώ ξέρω μόνο μία αλήθεια», παρενέβη εκείνος μόλις άκουσε τ’ όνομά του. «Από την αγάπη δε βγαίνει κανείς χαμένος».
   «Κι ό,τι είναι προϊόν της αγάπης, δεν είναι αμαρτία», πρόσθεσε ο καλόγερος στοχαστικά.
    «Απ’ όπου κι αν προέρχεται;» ρώτησε ο Στέφανος.
   «Όταν επιλέγω τι θέλω συνειδητά, ναι. Η γνώση μάς δίνει φτερά και μας οδηγεί στον δρόμο της αγάπης, ενώ αντίστοιχα οι ενοχές μάς βαραίνουν και μας φέρνουν στον δρόμο του φόβου μ’ ένα σωρό συνέπειες… Δες πόσοι άνθρωποι σήμερα ζουν ανούσια και συμπεριφέρονται σαν να είναι ζωντανοί νεκροί…»
    «Δεν αντιλέγω… Αλλά πού θες να το πας, γέροντα;»
    «Λίγο πριν έρθεις, είχαμε μια κουβέντα με τον καπετάν-Μανούσο για κάποιον από δω, απ’ τα μέρη μας, που με τη δύναμη της θέλησης αδρανοποίησε τον καρκίνο που είχε στο πάγκρεας και ζει εδώ και χρόνια σαν άλλος άνθρωπος, σαν να ξαναγεννήθηκε. Ήρθε προχθές να με δει στο μοναστήρι και ξέρεις τι μου είπε; Ο θάνατος νικιέται! Ο φόβος του θανάτου κάνει τους ανθρώπους δούλους».
    (Από βιβλίο: Κάθετη Έξοδος)

   3. «Κάθε μέρα, από το πρωί μέχρι το βράδυ, ακούμε συνεχώς μέσα μας έναν αδιάλειπτο διάλογο. Κάποιες φορές μιλάει το θύμα, που φορτώνει όλες τις ευθύνες στους άλλους, άλλοτε μιλάει ο κριτής, που στήνει σχεδόν τους πάντες στον τοίχο για το παραμικρό, ακόμη και τον εαυτό του, κι άλλοτε μιλάει η λογική. Όλες αυτές οι φωνές εναλλάσσονται κάθε τόσο στον εσωτερικό μας διάλογο και καμιά φορά ανακατεύονται μεταξύ τους, με αποτέλεσμα μετά να νιώθουμε σαν ακυβέρνητο καράβι… Το αντίδοτο σε αυτή την περίπτωση είναι να μην ταυτιζόμαστε με όλα αυτά τα παιχνίδια του νου. Ο κεντρικός εαυτός μας, αυτό που πραγματικά είμαστε, είναι το κλειδί που θα μας δώσει τη λύση. Κατά μία άλλη εκδοχή μοιάζει με έναν μαέστρο που συνθέτει όλες αυτές τις φωνές, που πότε τις δυναμώνει, πότε τις χαμηλώνει και πότε τις διακόπτει, όταν δεν είναι λειτουργικές και δεν στοχεύουν στο απώτερο καλό μας. Ο κεντρικός εαυτός μας, λοιπόν, είναι το στίγμα μας στον χάρτη· το σημείο όπου βρισκόμαστε και σημείο αναφοράς για όλες τις κινήσεις μας. Η αναγνώριση και μόνο αυτής της αλήθειας αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο βήμα για να ξεκινήσει το ταξίδι στα ζητούμενα του κάθε ανθρώπου».
(Από βιβλίο: Ένα)