Ο θεραπευτικός λόγος στη λογοτεχνία


Ένα βιβλίο έχει τη δύναμη να ταξιδέψει το νου και τις καρδιές των ανθρώπων, να μας παρουσιάσει ένα νέο τρόπο για να κατανοήσουμε την ανθρώπινη ζωή, που μπορεί να επηρεάσει κι άλλους και που μπορούμε κι εμείς να υιοθετήσουμε για να κατανοήσουμε τους εαυτούς μας. Είναι από πολλούς παραδεκτό ότι η λογοτεχνία από μόνη της ασκεί ως ένα μεγάλο βαθμό μιας μορφής θεραπείας στον αναγνώστη. Τον βοηθά να γνωρίσει από κοντά χαρακτήρες ανθρώπων και καταστάσεις που δεν θα είχε την ευκαιρία να διερευνήσει στην καθημερινή του ζωή. Η ταύτιση με τα κεντρικά πρόσωπα ενός λογοτεχνικού έργου, μπορεί να του δώσει την ευκαιρία να αναγνώσει στοιχεία του δικού του εαυτού και να τα ερμηνεύσει μετά μ’ έναν άλλο τρόπο. Αποκτά μνήμες που δεν έχει ζήσει ο ίδιος και βάση αυτού εμπνέεται και διευρύνει τις επιλογές του.
Με την ανάγνωση βιβλίων, ο κάθε άνθρωπος σταδιακά αναπτύσσει μια ιδιαίτερη καλλιέργεια στη συνείδησή του και μια ευρύχωρη δομή στην προσωπικότητά του. Κάτι που παρατηρούμε να γίνεται σε κλασσικά έργα συγγραφέων, όπως ο Σαίξπηρ, ο Ντοστογιέφσκι, ο Καζαντζάκης, ο Καμύ, όπου ανοίγουν νέους δρόμους στον αναγνώστη που θα τον οδηγήσουν προς την κατανόηση ιδεών και την προσωπική τους εξέλιξη.
Ο θεραπευτικός λόγος στη λογοτεχνία είναι σχεδόν αναγκαίος σ’ ένα κόσμο σαν το σημερινό, όπου η ανασφάλεια, ο αποπροσανατολισμός, η ενοχή και ο φόβος τείνουν να αυξάνονται ολοένα γύρω μας, γιατί έχει τη δυνατότητα να ξελαφρώσει τον άνθρωπο απ’ όλα τα συμπτώματα. Του δείχνει επιλογές που θα μπορούσε να υιοθετήσει ανάλογα με τη θέση την οποία βρίσκεται και τον στρέφει στην αυτοεπίγνωση χωρίς να του διδάσκει. Απλούστατα μέσα από τους συμβολικούς ήρωες, παραδειγματίζεται και επιλέγει μόνος του τον τρόπο για να κάνει ένα βήμα μπροστά. Με λίγα λόγια είναι σαν να του δίνει ένα μαθηματικό τόπο για να επιλύσει ο καθένας την προσωπική του εξίσωση.
Αυτού του είδους συγγράμματα έχουν την ευχέρεια να δώσουν πολύ περισσότερα μηνύματα από ένα απλό λογοτεχνικό έργο, γιατί έχουν να κάνουν με την ιδέα ότι ο κάθε άνθρωπος έχει ως σκοπό να εξελίσσεται από όποιο σημείο και αν βρίσκεται, παίρνοντας τα μαθήματα που του δίνει η ζωή κι αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τα λάθη του. Μόνο όταν αποδεχτούμε τα λάθη μας ως μαθήματα μπορούμε να λάβουμε τη μεταγνώση, την εμπειρία δηλαδή που προκύπτει μέσα απ’ αυτά.
Στο τελευταίο μου βιβλίο “Κάθετη έξοδος ” επικεντρώθηκα στα καίρια ζητήματα της εποχής μας. Ο ήρωας του βιβλίου είναι ένας καθημερινός άνθρωπος της εποχής μας, που αρχικά τον βλέπουμε να έχει χάσει κάθε ελπίδα, πίστη και εκτίμηση για τον εαυτό του. Ό,τι συμβαίνει σήμερα στους περισσότερους ανθρώπους γύρω μας, λόγω των συνθηκών που βιώνουμε και μας επηρεάζουν βαθιά. Εγκλωβισμένος στο λαβύρινθο, που έντεχνα μας έχουν επιβάλλει να ζούμε, βρίσκει τη δύναμη να χαράξει έναν άλλο δρόμο τον οποίο καθένας μας μπορεί ν’ ακολουθήσει, για να φτάσει στο σημείο να σηκώσει το κεφάλι του ψηλά, “Άνω θρώσκω” και να αντιληφθεί ότι ο λαβύρινθος δεν έχει ταβάνι.
Το βιβλίο έχει να κάνει με τον προσωπικό αγώνα του κάθε ανθρώπου, που ψάχνει να δει πιο καθαρά τα πράγματα μέσα του και μέσα στην κοινωνία που είναι ενταγμένος. Ο σκοπός μου ήταν ν’ ανάψω έστω και μια μικρή φλόγα, που όποιος την έχει βαθιά του να μπορέσει να την αναγνωρίσει. Πιστεύω ότι όλοι έχουμε ένα τέτοιο εσωτερικό οδηγό, που μας κάνει να αναγνωρίζουμε την αλήθεια γύρω μας.
Μέσα από αυτά τα δεδομένα έχουν παρακινηθεί πολλοί αναγνώστες μου, ώστε να δουν διαφορετικά τη ζωή τους και να στρέψουν την προσοχή, από το “γιατί” τους συνέβησαν όλα αυτά στη ζωή, στο “πώς” θα εξελίξουν τα ταλέντα και τις δεξιότητες τους, για να τα καταφέρουν σε όποιες συνθήκες κι αν βρίσκονται. Θεωρώ πως αυτή η οπτική εκτός του ότι είναι θεραπευτική επειδή σε βγάζει από ένα αδιέξοδο, στρέφει τον άνθρωπο προς την συναισθηματική και πνευματική του εξέλιξη.
Η “Κάθετη έξοδος” δεν είναι ένα βιβλίο αυτοβοήθειας, αλλά ένα μυθιστόρημα που τηρεί όλους τους κανόνες του είδους του. Ταυτόχρονα δίνει μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο στον αναγνώστη, τα κλειδιά, που θα του επιτρέψουν ν’ ανοίξει αρκετές κλειστές πόρτες που πιθανόν να υπάρχουν μπροστά του. Ο θεραπευτικός λόγος στη λογοτεχνία, μας κάνει περισσότερο ενήμερους για τον εαυτό μας και για τους άλλους, και αν τηρήσουμε έναν υψηλό αξιακό κώδικα, είναι επόμενο ότι θα βαδίσουμε το δρόμο της εξέλιξης και της εσωτερικής ισορροπίας, που στη σημερινή εποχή αποτελεί ένα ζητούμενο τόσο αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε. Χωρίς διδαχές λοιπόν, αλλά με τη γνωστή μέθοδο του ταξιδιού, ο αναγνώστης αφήνεται στα χέρια των ηρώων, για να τον οδηγήσουν σταδιακά στην κάθαρση, που από αρχαιοτάτων χρόνων θεωρούνταν θεραπεία.

(Άρθρο στο περιοδικό ‘’Κλεψύδρα’’)